H

**Haber vermek **= Canavel

HafifXAğır = …..XParo

**Hafta **= Kurko(dişil: E khurko)

Hak = Hakaj(eril)

Hakikat = Çaçipen(eril)

Hala = Bibi

**Halam **= Mibibi

Halbuki, oysa = ba

Halk, İnsanlar = Ecene, Le manuşya – (çoğul, nötr) *** ***/(çoğul, eril),Manush.

Hamile = Kamni

**Hamur, galrta unu **= Ğumer(eril),Xumel, Xumer .

Hamur işi –*(Meyve, süzme peynir ve kuru üzüm ileyuvarlatılmış) *=saviako

Hamur, eknek kırıntıları = xumel, xumer.

**Hangi vitasa’da **=Ande save vitsa

Nan = Kirchima

**Hangi, Kim **= Sava, savo.

Hangi vitsada(Çadırda/Klan’da) = Ande save vitsa

Hangi memleketten geliyorsun? = Ando savo them aves?

Kosova’dan geliyorum = Avav ando Kosovesta

Londra’dan geliyorum = Avav Londrayata

Hapis = Pandipen(eril)

Harab etsin onu = Te malavel lrs

Hareketsiz durma = tordjol

Harf = Patran

Harf-i tarif = O – tekil ve eril = E(i) – **tekil ve dişil ** = Le – çoğul veya nötr Örnekler:

Baba = ***O  ***Dat 

Anne = E *** Day *** 

Kayın ebeveyn = Le Xanamik

hariç, göre = sar

Hasta = NasVALo, Nafta,Nafti

Oğlum hasta; o * iyi değil*  = Nasvalimos si muro čavo; naj  lašo .

**Hasta **ve beyaz ve *seni istemeyen *AY = Nasvalo thai parno si o chomut thai *na mangel ke tu *

Hastalanmak = Nasvalyol

Hastalık =Naswalemos Kötü huylu hastalık = i menkiva

Kötü huylu hastalık onu harap etsin = Te malavel les i menkiva

**Hastalık getiren ruh **=Mamioro

Hastane = Spitale(dişil)

**Haşlamak **= Parinde

Hata = Doş(dişil)

**Hatalı **= Doşalo

Hatıra, Anı = Seripen(eril)

Hatırlamak = Serel Hatırlatma = Le(i)perel

Hatırlatmak = Serarel, Seravel,Açhel(-ilo)

HAVA DURUMU:

 SIFATLAR:

sıcak / ılık = tato

sıcak bir gün = ekh djes tato

soğuk = shilalo / shudro

**soğuk bir kış ** = ekh ivend shudro

karlı = ivalo

yağmurlu = brishindalo rüzgarlı = balvalalo

bulutlu = oblakno / felhevalo

bulutlu bir gökyüzü = ekh cheri oblanko

nemli = vlazhno

nemli bir yaz = ekh milaj vlazhno

fırtınalı = furtunalo

sisli = muglalo

buzlu = jegesho

güneşli = khamesko

güneşli bir gün = ekh djes khamesko

açık = rendesho / jazno

açık bir gökyüzü = ekh cheri rend    FİİLLER:

 yağmur yapmak = te del/perel (o) brishind’e

çiselemek = xurdes del (o) brishind’e

**kar ** yağmak = te perel (o) iv

dolu yağmak = te del (o) paho

şimşek çakmak / şimşek var = vilamlij / strafjal

**gök gürültüsü olmak/ orada gök gürültüsü  var ** = tudunij / rondij

 

İSİMLER:   *(Temel telaffuzlar yandadır.) * Lovari Rromanes’in birkaç alt lehçesinde ve mevcut Hintçe terimlerle birlikte ödünç kelimeler bulunduğundan, mevcut hava veya hava durumunun birkaç yolu olabilir, olay anlatılabilir. Tüm bu terimlere aşina olmak önemlidir. 

hava = vrjama – wr’yah-mah

**sıcaklık **= tempetura – t’ehmp-eyr-ah-tuhrr’ah

**derece **= stepen – st’ay-pehn

derece(çoğ)= stepenja – st’ay-pehn-yah

kar= iv -eew / eef

buz / dolu / don = paho – pah-hoh

kar fırtınası / snowstorm / blizzard = ** ivalo brishind – ee’wah-loh breesh-ihnd 

**

yağmur=** brishind** – breesh-ihnd

**sel **= poplava – pohp-lah’

gök gürültüsü =** tudunimos** – çok-doo-nee-mohs

yıldırım= strafjalimos – str’ah-f-yahl-ee-mohs

**yıldırım **= vilamlimos – weel-ahm-lee-mohs

gök gürültülü fırtına= chori vrjama – choh-rree w’ryah- mah

fırtına= bari vrjama – bah-ree wr’yah-mah

**rüzgar **= balval – bahl-wahl

güneş=    kham – kh’ahm

gökyüzü =cher – ch-ayrr

gökyüzü =cheri -ch-ayr-ree

**bulut **=   felhevo – f’ ehl-hay’woh

**bulutu ** =    oblako – oh-blah-koh

sis=  mugla – moog-lah

**çiy =  ** bruma – broo-mah

nem= chindipe – ch-ihn-dee-pay

Havlu = Peşkir, Kosno(eril)

Hayal,Rüya = Suno(eril)

**Hayalet **= Çağana/l

Hayalet kusmuğu = Johai

Hayat = DJiben

Hayatta(sağ) = Cundi, civdi.

Annen hayatta mı? = Tiday cundi isi?

Haydi = Haydi

Haydi dışarı çıkalım. = Haydi ka ca avriyal.)

Hayır = Na, ma, nay(keskin oku).

Haylaz = Bengalo

Hayvan = Cavutra

** Hayvansal ürünlerden uzak durmak**(Cuma günü) = Postiu

**Hayranlar Gadje çingene **(Romen :”köpekler, yavrular, civcivler) = puyuria

Helâ, tuvalet= O çenefi, kenefi.

Helâ nerededir? = Kuri tamo o çenefi? Kaj si toalet? Kaj hi toalet?

Hemem = Haino

**henüz **= inke, mig.

Her = Sarkon

Herb/s(Şifalı otlar) = Drab

her ikisi de…ve = vi…thay vi

Her zaman = Savağt, Savar,Safora

Herkes, Hepsi = Sare, Savorre

Herkes iyidir/iyi midir? = Savore si mişte/?

her nerede = kaygodi, Varekay.

Herşey = Sogodi

(Herşey nasıldır?=Sar si sogodi? )

Heryandan, çepçevre = Truyal

Heryerde = sathane

Hıdrellez = Hedrelezi(eril),Herdelezi, Ederlezi, Kakava.

** Mutlu Hıdelez **! = Baxtalo O Herdelezi!

Hırsız =Çorni, Çor.

Hırsız olarak = ** chorriKAN**o

Hırsızlık = Çora, Çorubo, Choribe.

Hırsızlık yapmayın! =(Choribe) Çorubo nakeren!

**Hızlandırmak **= Sigyarel

HızlıXYavaş = Sig, SigoXpohari, çeros, lesoto.

Yemeğimi nasıl daha yiyorsam, daha hızlı. =May sigo sar te May khav

Hiçbir şey = İdişey, Khanci, Kançi, Niçikanç, Nişta.

Hiç kimse = Khonik

Hikâyeler(Büyülü, batıl ve doğaüstü) = Darane svatura

Hindi = Lutuy

Hindi(dişi) = Lutuni(dişil)

Hindi(erkek) = Lutuno(eril)

**Hiristiyan **= Dasdesni(dişil)

Hıristiyan haçı =Treshul

His, Duygu = Ğaçaripe(eril), hatjaripe. 

Hissetmek = Ğaçarel, osetinel,te hatjarel. 

Nasıl hissediyorsun? = Sar osetine(y/s)a tut?

Hizmetçi = Kanduni

Hizmetçisi ondan daha güzel = – leski Kanduni – si po-lachi lestar.

Hizmet etmek = Kandura

Holokost(Yutan,yiyip bitiren )-Edebiyat’da- = Porraimos

Horoz = Başno(eril)

**Hoş, sevimli, tatlı, cazip, nefis, ince, titiz **= Şukar(er./diş.)

Hoşça kal =  Achha devlesa(Kalan kişiye).**                                       **

Hoş geldin = T’aves baxtalo, may pala soste.

Hoş geldin = Şukar aljan/aveyan.

Hoş geldin Kraliçem = T’aves baxtalo mi tagarni  

Hoş geldiniz, memleketimize = T’aves baxtalo ando amaro them

Hoşlanmak = Bicidinel

Senden hoşlanıyorum = Me bicidinava tut.

Seni seviyorum = Me mangava tut

Hoşuna gitmek = Molar

Hukuk meclisi(Çingene Mahkenesi) = Kris Romanî

Huzur =  patsha

Ne para ne de şeytan huzurla kalamaz(oturamazlar.) = O lov tai o beng nashti beshen patshasa

** Huzursuz, Gergin** = nervozno / njugtalano

Onun bir huzursuzluk hissi vardı**[edb.:onun için bir huzursuzluk vardı ]= Ekh hatjaripe nervozno *sas les *

Huzursuz hisleriniz var =Hatjarimata njugtalane*** si tumen***

**Hükümet **= Raipen(eril)

Hüzün, Keder, **Üzüntü, **= briga

Hüzün şarkıları = Brigaki djilia(Zorluğu anlatan şarkılar)